BEWS na 30 jaar – box 3 of box 1 zonder renteaftrek?

Regelmatig steekt een discussie de kop op: verhuist een aflossingsvrije bestaande eigenwoningschuld (BEWS) naar box 3 na het verstrijken van de aftrektermijn van 30 jaar of niet? Er zijn mensen die beweren dat een BEWS na 30 jaar renteaftrek wel in box 1 blijft, maar dan zonder renteaftrek. Dat standpunt is onjuist. We leggen in dit artikel uit waarom de schuld naar box 3 verhuist na 30 jaar renteaftrek.  

Waarom standpunt ‘BEWS in box 1, zonder renteaftrek’ onjuist is

Een argument om te betogen dat een BEWS na 30 jaar in box 1 blijft, is de rangorderegeling ex art. 2.14 Wet IB2001. Daarin staat dat inkomsten als eerste in box 1 worden opgenomen, als die feitelijk in verschillende boxen terecht kan komen. Op grond daarvan wordt dus geredeneerd dat de BEWS (in box 1) zonder verdere handeling, gewoon in box 1 blijft, ook als de 30-jaarsperiode erop zit.

Dit argument klopt niet. In 2012, toen de nieuwe eigenwoningregeling (met fiscale aflossingsplicht) werd geïntroduceerd, werd ook art. 2.14 Wet IB 2001 aangepast. In de Memorie van Toelichting op die wijziging staat: “De aanpassing van genoemd artikel 2.14 ziet erop om te verduidelijken dat ook schulden die wel zijn aangegaan in verband met een eigen woning maar toch niet kwalificeren als eigenwoningschuld en als gevolg daarvan zijn uitgesloten van renteaftrek in box 1, in aanmerking moeten worden genomen in box 3.”
Er wordt verwezen naar ‘eigenwoningschulden als bedoeld in art. 3.119a Wet IB’. Daarin staat gedefinieerd waaraan een nieuwe eigenwoningschuld moet voldoen. Je zou dus nog kunnen denken dat dit niet geldt voor bestaande eigenwoningschulden. Maar dat is een misvatting: het overgangsrecht in afdeling 10bis van de Wet IB maakt deel uit van art. 3.119a. Dat staat in art.10bis.9, lid 1.  

Er bestaat, kortom, niet zoiets als een eigenwoningschuld in box 1 zonder renteaftrek (mits die rente verschuldigd is en op de belastingplichtige drukt).  

Waarom een BEWS na 30 jaar wel naar box 3 gaat

Wellicht is het al voldoende om te verwijzen naar het Kennisnetwerk van de Belastingdienst. 
Op dat forum is de vraag gesteld wat er gebeurt als er 30 jaar renteaftrek over een BEWS is genoten. 
Het antwoord (augustus 2025) daarop is:
“De hypotheekrente is sinds 2001, toen de wet IB2001 werd ingevoerd, maximaal dertig jaar aftrekbaar. Dat betekent dat de rente van een hypotheek die vóór 2001 is afgesloten, tot maximaal 2031 afgetrokken kan worden.
Ná 2031 komt de hypotheek in Box 3. De eventueel resterende hypothecaire schuld vermindert het vermogen Box 3.”

Zijn er nog meer argumenten? Ja, maar alleen impliciet. In het Verzamelbesluit KEW, SEW en BEW (meest recent gewijzigd op 19 juli 2024), staat uit naam van de Staatssecretaris van Financiën het volgende: “De rente voor de eigenwoningschuld is maximaal 30 jaar aftrekbaar en eindigt dus in 2033. Als A de aflossingsvrije lening in 2033 niet aflost, verhuist deze naar box 3.”

Uit het rapport Onderzoek 30-jaarstermijn Hypotheekrenteaftrek blijkt tot slot ook duidelijk dat een bestaande eigenwoningschuld gewoon naar box 3 verhuist. Dat wordt in alle scenario’s duidelijk weggeschreven. Zie voor die scenario’s het artikel in deze Nieuwsbrief Wat gebeurt er met de BEWS na 2031?

Conclusie

SEH hoopt op een eind aan de discussie of een BEWS naar box 3 verhuist of in box 1 blijft. Het is simpelweg een feit dat een schuld in box 1 zit met renteaftrek en na 30 jaar in box 3 valt. Het is van belang voor jouw adviespraktijk om jouw klant daarover duidelijkheid te geven en je niet af te laten leiden door andere berichtgeving (‘fake news’) hierover. 

Nu het tarief in box 3 op 36% ligt (bijna even hoog als het maximale tarief voor renteaftrek in box 1), zal het voor sommige belastingplichtigen straks helemaal niet zoveel uitmaken als de BEWS naar box 3 verhuist. Onder de Wet Werkelijk Rendement box 3 (vanaf 2028) blijft de rente bij hen aftrekbaar tegen 36%. Er moet dan wel voldoende positief vermogen tegenover staan. In dat opzicht had Kamerlid Vendrik in 2000 al gelijk – die stelde hierover toen al vragen: de vermogenden houden wel het voordeel van renteaftrek, ook na 30 jaar, zij het in een andere box. Vendrik realiseerde zich dus al vóór de invoering van de Wet IB2001 hoe de toekomstige wet moest worden uitgelegd. Houd er overigens rekening mee dat het eigenwoningforfait zonder eigenwoningschuld volledig als inkomen in box 1 meetelt, omdat er geen hypotheekrenteaftrek meer tegenover staat om het te compenseren.