Impact maatregelen energieprijzen

Vanwege de situatie in het Midden-Oosten, is er veel onrust in de energiesector. Energieprijzen stijgen en er is onzekerheid over het verloop van de situatie. Zolang de straat van Hormuz gesloten blijft, zullen de tekorten oplopen. Daarmee stijgen ook de prijzen. Om burgers tegemoet te komen, presenteerde het kabinet op 20 april 2026 enkele maatregelen onder de noemer Acties Weerbaarheid Energieschok. In die Kamerbrief, wordt bovendien ingegaan op scenario’s voor gevallen dat de situatie verslechtert. In hoeverre hebben die maatregelen impact op jouw klanten en dus jouw adviespraktijk?

Maatregelenpakket Fase 1

Fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie is nu ingezet. Dat houdt in dat actief gemonitord wordt hoe de situatie zich ontwikkeld, er meer en duidelijker wordt gecommuniceerd met de samenleving en er extra maatregelen worden voorbereid. 
De eerste maatregelen zijn inmiddels getroffen, die relevant zijn voor jou als adviseur:
•    Er komt € 180 miljoen extra voor het Nationaal Warmtefonds, ter extra stimulering van verduurzaming van woningen.
•    Ook het budget voor verduurzamingssubsidie voor VvE’s (SVVE) wordt met € 25 miljoen verhoogd. 
•    En er komt € 80 miljoen extra voor “energiefixers”. Dat is de term die gebruikt wordt voor mensen die advies geven over het besparen van energie. Uit onderzoek blijkt dat energiefixers per woning gemiddeld 12% aan energiebesparing bewerkstelligen.

Er zijn nog veel meer maatregelen getroffen, zoals:
•    De onbelaste reiskostenvergoeding gaat van € 0,23 naar € 0,25 per kilometer (met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026). Deze maatregel lijkt alleen te gaan gelden voor werknemers en ook alleen als de werkgever bereid is die vergoeding te verhogen. Het geldt dus vooralsnog niet voor aftrekbare reiskosten van ondernemers zelf. 
•    Voor ondernemers wordt wel de motorrijtuigenbelasting op bestelauto’s gehalveerd, maar slechts voor een half jaar. Voor vrachtwagens wordt de MRB zelfs nihil van 1 juli tot en met 31 december 2026.
•    Subsidie voor het inruilen van een fossiele brandstofauto voor een elektrische auto. 

De lijst is nog veel langer. En soms erg specifiek. We beperken ons hier tot de meest in het oog springende maatregelen. 
Tijdens het Kamerdebat over het maatregelenpakket op 22 april 2026, is voorgesteld om een OV-maandabonnement (buiten de spits) te introduceren voor € 49. Die optie wordt verder uitgewerkt.

Dekking

De maatregelen kosten bijna € 1 miljard. Gezien het huishoudboekje (een tekort van zo’n 2,9% van het BBP), moeten die kosten ergens anders vandaan gehaald worden. Dat gebeurt nu onder meer door de startersaftrek voor IB-ondernemers per 1-1-2027 af te schaffen. Ook de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) wordt verlaagd. Daar staat overigens tegenover dat de Energie-investeringsaftrek (EIA) stijgt. Tot slot gaat de alcoholaccijns omhoog. 
Het is enigszins wrang dat ook budget voor aanpak van energiearmoede en uit het Klimaat- en energiefonds worden gehaald. Dat is dus deels een sigaar uit eigen doos.

In een aparte brief, wordt opgesomd welke andere fiscale maatregelen er mogelijk zijn om nieuwe kosten te dekken. Die opties lopen sterk uiteen: van het simpelweg verhogen van het IB-tarief, tot het afschaffen van de hele zelfstandigenaftrek of het aanpassen van forfaits in de successiewet. 
Zo ver is het echter nog niet.

Monitoring energieaanbod

Er zijn vijf scenario’s uitgewerkt met betrekking tot het energieaanbod. Die lopen via een soort stoplichtmodel:
•    Groen
Stabiliserende situatie, met hoge maar beheersbare energieprijzen 
•    Geel
Enkele huishoudens komen in de knel; al enkele maatregelen worden genomen. Het liefst zo specifiek mogelijk. We zitten nu ongeveer tussen Geel en Oranje:
•    Oranje
Meer huishoudens kunnen de gestegen lasten niet meer dragen. Er kunnen dan bredere maatregelen worden genomen. Maar liefst niet zodanig dat ze het energieverbruik aanmoedigen. Dus de nadruk ligt op alternatieven.
•    Rood
Breed zichtbare gevolgen in de economie. De Oranje maatregelen kunnen dan uitgebreid worden. Ook voor bedrijven, die hun energiekosten niet helemaal kunnen doorberekenen, worden maatregelen mogelijk. En er kunnen regels komen om de energieprijzen te stabiliseren.
•    Zwart
In het zwarte scenario is er simpelweg te weinig brandstof om alle vraag aan te kunnen. Er wordt dan gedacht aan inkomensondersteuning voor burgers, maar ook gedwongen afschaling van energieverbruik door bedrijven.

Voor jouw praktijk

Na de inval van Oekraïne, zagen we een enorme piek in de gasprijs. Dat leidde tot een enorme ‘boost’ in energiebesparing. Zowel door het treffen van maatregelen, als door het terugdraaien van de thermostaat. De huidige prijzen zijn nog niet op dat niveau, maar de vraag is hoe die zich gaat ontwikkelen. Daarom is er ook nu ineens weer een grote vraag naar energiebesparende maatregelen. Vooral door de uitbreiding van het budget voor het Warmtefonds en de SVVE, kun jij hierin mede iets betekenen voor jouw klanten. 

Het begint wellicht met het doorverwijzen naar een ‘energiefixer’. De meeste gemeenten bieden gratis of tegen korting aan om energieadvies in te winnen. Ook banken doen dit trouwens met enige regelmaat. Tot slot is er bij Milieucentraal een zoekfunctie voor energiehulp. 

Roep je klant op dit eens te doen en daarna bij jou terug te komen. Je kunt dan samen met de klant bekijken hoe bepaalde maatregelen gefinancierd kunnen worden. Je wordt daarmee de aanspreekpartner voor jouw klant, wat de relatie versterkt: ook bij andere hulpvragen.