Betaalbaarheid vanaf volgend jaar nóg belangrijker vanwege energiekosten

De nieuwe leennormen 2027 (Trhk), al dan niet in combinatie met NHG, gaan nadrukkelijk uit van de haalbaarheid van een hypothecair krediet. Dat wil zeggen dat er alleen gekeken wordt naar de bruto-inkomsten en -lasten in een gestandaardiseerde situatie. SEH pleit er al lang voor om niet alleen naar de haalbaarheid, maar ook naar de betaalbaarheid te kijken. Kan iemand de werkelijke (netto) maandlasten betalen als hij het gewenste huis koopt, rekening houdend met zijn werkelijke uitgaven? De betaalbaarheid wordt steeds belangrijker, juist nu andere maandelijkse kosten stijgen. Denk daarbij vooral aan de energiekosten.

Energiekosten gaan voor (bijna) iedereen stijgen

Bij de benzinepomp merk je direct hoe duur energie is geworden. Maar we hebben het hier over de kosten van energieverbruik in huis. Ook die stijgen sterk. Naar verwachting zal vrijwel iedereen die stijging merken in 2027. Het maakt daarbij niet uit hoe je je huis verwarmt.

De gasprijs is rond 1 november 2026 bijna 3,5 keer zo hoog als een jaar geleden (van € 30 tot boven de € 100 per megawattuur). En omdat veel elektriciteit opgewekt wordt met gascentrales, werkt de gasprijs door in de elektriciteitsprijs. De gasprijs gaat naar verwachting verder stijgen door de bijmengverplichting voor (duurder) groen gas. En in 2028 volgt ETS2. Dat is een nieuw Europees emissiesysteem, dat de kosten van CO₂-uitstoot verhoogt.

Niet alleen de Iran-oorlog leidt dus tot hogere energieprijzen. Daar komt nog iets bij. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) rekent voor dat er veel investeringen nodig zijn om het overvolle energienetwerk te verbeteren. Het gaat om zo’n € 235 miljard in de komende 15 jaar, dus bijna € 16 miljard per jaar. Dat geld wordt opgehaald door de transportkosten voor gas en elektriciteit te verhogen.

Die extra kosten betaalt iedereen met een aansluiting, ongeacht hoeveel energie je verbruikt. Alleen de transportkosten gaan zo’n € 140 per jaar extra kosten per huishouden.

Een recenter bericht (16 oktober 2026) van de ACM over stijgende energieprijzen rept nog over een gasprijs van € 86 per MWh. In de twee weken daarna steeg die prijs al met bijna 20%.

Maar ik heb flink geïnvesteerd in verduurzaming!

Als je een goed geïsoleerde woning hebt met zonnepanelen en een volledig elektrische warmtepomp, betaal je een veel lagere energierekening dan wanneer je nog stookt op een cv-ketel. Ook dan merk je de gevolgen van de stijgende tarieven.

Volgens een onderzoek van TNO uit september 2026 stijgt juist voor iedereen met zo’n elektrische warmtepomp de energielast gemiddeld met iets meer dan 50% tussen nu en 2031. Daarin is het wegvallen van de salderingsregeling vanaf 2027 meegenomen. Dit percentage geeft echter een vertekend beeld. In absolute zin stijgen de jaarlasten van € 680 naar € 1.030. Een stijging van nog geen € 30 per maand.

Bij een huishouden met een hybride warmtepomp stijgen de jaarlijkse energiekosten van € 1.750 naar € 2.310. Dat is een relatieve stijging van ‘slechts’ 32%, maar in absolute zin bijna € 50 per maand. Huishoudens met een cv-ketel of een aansluiting op het warmtenet zijn ook over vijf jaar nog het duurst uit. De jaarlijkse energiekosten zijn voor die groepen respectievelijk € 2.740 en € 2.520. De stijging is relatief lager dan bij huishoudens met een elektrische warmtepomp, maar in absolute zin betalen ze het meest.

Verduurzaming heeft nog steeds zin (en wordt ook verplicht…)

Op 7 oktober 2026 maakte minister Boekholt-O’Sullivan bekend van plan te zijn de verplichting in te voeren om een warmtepomp aan te schaffen wanneer de cv-ketel vervangen moet worden. De regel zou in 2029 moeten ingaan. Die verplichting gaat dan gelden voor alle woningen, behalve appartementen, monumenten en woningen die op het warmtenet zijn aangesloten.

Uiteindelijk moet de gebouwde omgeving in 2050 energieneutraal zijn, dus je ontkomt er niet aan. Dit betekent niet automatisch dat iedereen op kosten wordt gejaagd, want een warmtepomp kan het gasverbruik met 65% verminderen. De voorkeur gaat uit naar een volledig elektrische warmtepomp, omdat je dan helemaal van het gas af kunt. Maar dit is alleen zinvol als de woning goed genoeg geïsoleerd is.  

Een hybride warmtepomp moet wel ‘slim’ zijn. Dat betekent dat de warmtepomp regelbaar is, bijvoorbeeld doordat deze kan worden ingesteld en aangestuurd om te verwarmen buiten de piekmomenten op het stroomnet of als de stroomprijzen laag zijn.

De ISDE-subsidie voor warmtepompen gaat vanaf 2027 weliswaar omlaag, maar is wel € 200 hoger voor slimme warmtepompen dan voor ‘domme’.

Maar zonnepanelen kósten straks toch alleen maar geld?

De voordelen van zonnepanelen gaan vanaf 2027 flink afnemen door het wegvallen van de salderingsregeling. Dat staat vast. Maar volgens Milieu Centraal leveren zonnepanelen nog steeds iets op, juist als je de opgewekte energie zoveel mogelijk zelf gebruikt. En dat is mogelijk met een slimme (hybride) warmtepomp. Ook als je niet thuis bent. Milieu Centraal noemt zichzelf overigens sinds 6 oktober het ‘Kenniscentrum Duurzaam Leven’.

Voor jouw praktijk

We herhalen hier het belangrijkste financiële onderwerp: het controleren van de betaalbaarheid van een woning is erg belangrijk. Daarbij speelt de prijs van energie een belangrijke rol. De ‘haalbaarheid’ op basis van inkomen wordt berekend zonder rekening te houden met de specifieke energielasten per persoon. Het gemiddelde verschil in maandelijkse energiekosten tussen een elektrische warmtepomp en een cv-ketel ligt nu al boven de € 140 per maand. Dat is de maandlast die hoort bij een hypothecair krediet van zo’n € 28.000. Het is dus van belang om naar de werkelijke situatie te kijken.

En dat geldt niet alleen voor die energielasten. Ook allerlei andere lasten hebben steeds meer invloed op wat er netto resteert van het inkomen. Zoals de zorgverzekeringspremie, gemeentelijke lasten, waterschapsheffingen, enzovoorts.  Jouw toegevoegde waarde zit in het persoonlijke advies. Bewijs dat door naar de werkelijke inkomsten en uitgaven te kijken.